YAZARLAR

Süleyman Kasım Şener

BİZ

Semra Şener

ATAMA ÖZLEM

HAVVA ÇETİNTÜRK

KAPLUMBAĞA ve BEN

Asuman Dokuzlu

UTANIYORUZ ATAM!!!

Halil Kanargı

YÜREK DİLSİZ KALIR

Mesut Çelik

Vefakar Ülkem

Gönül Şahin Mezkit

15 Temmuz günü



Atilla Dağıstanlı

CUMHURİYET DEVRİMİ”NİN KIVILCIMI

NAZİLLİ SÜMERBANK BASMA FABRİKASI

78 YIL ÖNCE BUGÜN AÇILMIŞTI.

Bugün 9 Ekim 2015,bundan 78 yıl önce 9 Ekim l937 yılında, Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk,Nazilli Sümerbank Basma Fabrikası”nın açmak için Nazilli”ye gelmiş.

25 Ağustos 1935 yılında temelleri atılan fabrika 18 ay gibi kısa bir sürede tamamlanarak hizmete girmiş.

Genç Türkiye Cumhuriyeti”nin Birinci Beş yıllık Kalkınma Planının ilk önemli eseri ve Sümerbank”ın kurduğu ilk Türk Basma Fabrikasıdır.

Türk-Sovyet ortak yapımı olan fabrikanın makinelerinin ve techizatlarının çoğu narenciye karşılığında Sovyetler Birliği”nden alınmış.

Dokuma,basma,desen,gravür ve baskı olmak üzere beş bölümden oluşan fabrikada 2400 kişiye iş olanağı sağlanmış.Bunu TSE”nin ölçülerine uygularsak yaklaşık  10 bin kişiye ekmek kapısı olmuş ve o yıllarda Nazilli”de 12 bin kişinin yaşadığını  bilirsek ne denli önemli olduğu zaten kendiliğinden ortaya çıkar;ama yine de  bunlar Nazilli Sümerbank Basma fabrikasının dillere destan özelliği değil.

Atatürk,Nazilli Sümerbank fabrikasını tasarlarken,gelecekteki Türkiye”nin küçük resmini  yaşama geçirmiş.

1930 yıllarda dünyada benzeri olmayan özgün bir” sosyo-kültürel” ekonomi projesi olarak hayata geçen Nazilli Sümerbank Fabrikasının özelliklerine bir göz atalım:

1930 lu yıllarda kadınlı erkekli hiçbir toplantıya katılmayan halk,fabrika yönetiminin düzenlediği balolara,dans partilerine katılarak sosyalleşmeye başlamış ve bu etkinliklerde özellikle kadınlar ön plana çıkmaları sağlanmış.

1937 yılında 12 bin kişinin yaşadığı Nazilli”de fabrika bünyesinde  700 kişilik sinema salonu açılmış.

Nazilli Sümerbank yönetimi “Sümer Halkevi” adıyla bir halkevi kurarak halkın bilinçlenmesinde öncülük etmiştir ve bu halkevi fabrika bünyesinde açılan ilk ve tek halkevdir.Ve halkevinin şubelerinde çalışanların büyük bir kısmı fabrika işçileridir.Ayrıca halkevinin hazırladığı oyunları sergilemesi için fabrika içinde bir de tiyatro sahnesi yapılmıştır.

Sümer Halkevi yöneticileri,biçki-dikiş kursları düzenleyerek her yıl genç kızların meslek sahibi olmlarını sağlamış.çevre köylere geziler düzenleyerek,köylülerin sorunlarıyla ilgilenilmiş,köylülere ilaç ve sağlık elemanı göndererek tedavilerini sağlamış.

Nazilli Sümerbank Basma fabrikası yönetimi bunlarla da yetinmemiş,fabrika bünyesinde bir koro oluşturmuş,çalışanlar arasında müzik grupları kurulmasına öncülük etmiş.

Klasik müzik seslendiren grup,Nazilli,Aydın ve Denizli”de konserler vererek “ÇOK SESLİ”müziğin Anadoluda tanınmasını sağlamış.Fabrika da yemek aralarında dünya klasiklerinden eserler okuyan koro,işçilerin Beethoven”i tanımalarını sağlamış.Dahası çalmasını bilen işçilerin kullanmaları için bir de piyano koymuş.

Fabrika da kurulan bir hamam hem işçilere hem de Nazilli halkına hizmet vermiş.Fabrika bünyesindeki desinatörler belli zamanlarda fabrika dışına çıkarak Nazilli ve çevresinde resimler yapmışlar.Ressamların yaptıkları bu tablolar açık arttırmalarla satılmış.

Fabrika yönetimi resim,heykel sergileri de düzenleyerek Nazilli”de güzel sanatların gelişmesini sağlamış.

Fabrikanın bünyesinde kurulan  lacivert-beyaz renkli Sümerspor Kulübü,bünyesinde,futbol,basketbol,atletizm,voleybol,bisiklet,güreş,yüzme,boks takımları faaliyete bulunmuş.Ve en ilginç olan da fabrika bünyesindeki Sümerspor futbol sahası Türkiye”nin ilk “ALTTAN ISITMALI” futbol sahalarından biridir.

Nazilli de toplumsal kaynaşmayı güclendiren “PATEN EĞLENCELERİ”  ve “BİSİKLET YARIŞLARI”

Nazilli Sümerbank Basma Fabrikası”ndan miras kalmış.

Ayda bir halka “ISKARTA BASMA” dağıtmış.

İşçi hakları fabrikada üst düzeydedir.İşçi-memur biriktirme sandıkları,işçi,ölüm ve hastalık yardım sandıkları oluşturulmuş,işçi sağlığını koruyacak 40 yataklı bir hastane,bir eczane bir de laboratuar kurulmuş,o yıllarda Nazilli”nin kabusu olan sıtma hastalığı fabrika sağlık ekibi tarafından kurutulmuş.

Nazilli Sümerbank Basma Fabrikası” önemini vurgulamak için Atatürkçü Düşünce Derneği Aydın Şubesi Başkanı Yard.Doç.Dr. Günver Güneşin aşağıdaki değerlendirmesini okuduktan sonra bugünkü konferansına katılmakta yarar var.

09.10.2015
Bu yazı 1757 defa okundu.

Diğer Yazıları