YAZARLAR

Süleyman Kasım Şener

BİZ

Semra Şener

ATAMA ÖZLEM

HAVVA ÇETİNTÜRK

KAPLUMBAĞA ve BEN

Asuman Dokuzlu

UTANIYORUZ ATAM!!!

Halil Kanargı

YÜREK DİLSİZ KALIR

Mesut Çelik

Vefakar Ülkem

Gönül Şahin Mezkit

15 Temmuz günü



Mehmet ÖZÇAKIR

AYDINDA SEÇİMLERİN TARİHÇESİ , KİMLER GELDİ KİMLER GEÇTİ..!

Seçimler demokrasinin sınavları.

Beş yıllık vizelerin ardından  siyasetçilere halkın verdiği karnelerdir..

Kurulduğu 1881 yılından buyana adı  AYDIN   kentiyle bilinen Merkez ilçe, Efeler adını seçti.

Milletvekili, Muhtar, Belediye Başkanı ve  Belediye meclisi ,derken   sonunda  12. Cumhurbaşkanını da seçti.

Türkiye’nin çok partili siyasal yaşama geçtiği 1950 Seçimlerinden günümüze kadar, 15 Milletvekili Genel Seçimi, 8 Milletvekili Ara Seçimi, 13 Yerel Yönetimler Seçimleri, 8 Cumhuriyet Senatosu Kısmi Seçimi olmak üzere 44 seçim  ve  3 referandum ve bir ilk olarak ta Cumhurbaşkanlığı seçimi  yaşandı.

Aydın Türk siyasi tarihinde bir çok  ilklere imza atmış ve Demokrasinin beşiği olarak bilinen  bir ilimizdir. Türkiye’de siyasetin  geleceği ilimizdeki gelişmeler ve seçim sonuçları analiz edilerek belirlenir.Hatta Demirel’in seçimlerde “Aydın’ın sonuçlarına bakın, ülkenin siyasi aynasıdır” dediği İlimiz bir başbakan , bakanlar ve ilk bayan muhtar ve vekili ile Türk siyasi hayatına damgasını vurmuştur.

Aydındaki  ilk yerel seçimlerde  1933 yılında köy statüsündeki Karpuzluda bir bayan Muhtar seçerek Gül Esin ‘i  köy muhtarlğına getirmişti.  1930 yılında, 1580 sayılı yasa ile Türk kadınına ilk kez belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı tanınarak, 26 Ekim 1933’te 2349 sayılı kanunla kadınların köy ihtiyar heyetlerine ve muhtarlığa seçme ve seçilme hakkını kazandığı seçimlerde 32 yaşında muhtar seçilen Gül Esin, yaklaşık 500 oy alarak bu görevi üstlenmiş ve Karpuzlu köyünden Cumhuriyet’in ilk kadın muhtarını Aydın’dan çıkmıştır. 11 Aralık 1933’te Halkevi Gazetesinde çıkan haberBüyük inkılabın il kadın muhtarı, vazifen kutlu ve mutlu olsunmanşetiyle verilmişti.

Aydın belediyesinin tarihi incelenmeye değer  yüz otuz yıl öncesinin izlerini taşımaktadır. Aydınoğlu Beyliğinin ortadan kaldırılmasından sonra Osmanlı İdari Teşkilâtlanmasında özellikle Batı Anadolu' da yeni bir süreç başlamıştır. 1426 tarihinde ortaya konan Aydın Sancağının Sancak Merkezi Tire'dir. 1811 yılında yapılan ilk değişiklikle yeni kurulan Aydın Eyaleti yapılanmasında Aydın kenti merkez seçilmiş Tire-Muğla-Manisa, Denizli, İzmir, Selçuk sancak illeri Aydın'a bağlanmıştır. 1850 yılında yapılan yeniden düzenleme ile bu defa merkez İzmir olmuştur.

 Batılı anlamda Belediye örgütlerinin işleyişi 1864 yılında başlamıştır. Osmanlı döneminde önce "İhtisap Nazırlığı" sonra  "Şehir Eminliği" gibi kurumsallaşma dönemi geçiren Yerel hizmet anlayışı 1869 yılında kabul edilen "İdare-i Belediye Nizamnamesi" ile örgütlü bir yapıya kavuşmuştur.

 Belediyemizin kuruluş tarihi 1881 olarak bilinmekte olup , Uzun yıllar önce  kent içindeki  Ticaret Odasının yanında  bugünkü Otopark alanında hizmet veren Belediye sonra kent meydanındaki iki katlı yerine taşınmış ve 19803 yılına dek burada hizmet vermiştir. Daha sonra 1993 yılında kiracı olarak ESKo işhanında  hizmet verdiği 20 yılın sonunda  bugünkü kent merkezinde sarışın kuleye taşınmıştır.

Kurulduğu yıldan bu yana Aydın Merkez   Belediyesi Başkanları ise sırasıyla ;

Hüseyin Tevfik Efendi (1881-1882)

 Nuri bey ( 1883-1890)

Raşit Sait Efendi ( 1891-1896)

Hüdai Efendi (1897-1900)

 Miralay İzzetlü Hüseyin Bey (1901-1903)

Mehmet Efendi (1904-1914 )

Hacı Ömer Efendizade ( 1914-1918 )

 İzzet Apaydın- Çakmarlı Emin bey Peştemealcızade Reşat Bey (1919 ve işgal sonrası yılları )

 Fuat Şahin Erlaçin (1925-1928) 

 Ahmet Emin Erkayın (1928 )   

Raif Aydoğdu (1931-1933) 

Hüseyin Nafiz Karabudak (1933-1938)

 Ethem Menderes (1938-1945) 

Raif Aydoğdu (1945-1946) 

Orhan Çiftçi (1946-1948)

 İrfan Saylam (1948-1950) 

Cevat Ülkü (1950-1951)

 Reşat Esenkal (1951-1952) 

Selim Yatağan (1952-1955

 İsmet Sezgin (1955-1960)

Ali Nahit Danışman (1960) 

M.Doğan Uluergüven (1960-1963) ( ihtilal döneminde  atandı)  

Orhan Esin (1963-1973) 

Cevat Aldemir (1973-1977) 

Muhterem Ağababaoğlu (1977-1980)

 Nevzat Biçer (1980-1989)    (ilk dönemi ihtilalde atandı )

Cevat Aldemir (1989-1994) 

Hüseyin Aksu (1994-2002)

 İlhami Ortekin (2002-2009) 

Özlem Çerçioğlu (2009-2014)

Mesut  Özakcan ( 2014 -) (Merkez Efeler )

Daha önce 1931  yılında Atatürk’ün isteği ile Meclise  CHP milletvekili olarak giren  ve  ardından ,Çok partili  seçim sistemiyle birlikte  1950 de ilk kez DP  şemsiyesi altında  iktidara gelen  hemşehrimiz, Ali Adnan Menderes on yılına damgasını vurmuştur. 

Yine  Aydın’ın tarihinde İlk Kadın Milletvekili olarak Piraye  Levent, 1957 yılında Demokrat Parti’den seçilerek Parlementoya girmişti. 1915 yılında doğan Piraye Hanım eşi Mitat Levent’in 1952 yılında ani vefatı üzerine, yaşama tek başına tutunarak eski adıyla istasyon caddesi, bugünkü Sevgi Yolu üzerindeki eczanesinde, uzun yıllar eczacı olarak çalıştıktan sonra, Demokrat Parti'den 11.dönem milletvekili olarak seçilmiş ve 1957 yılıyla, 1960 ihtilali arasında 3 yıl süren Milletvekilliğinden sonra Yassıada duruşmalarında yargılanan milletvekilleri arasında bir eski fotoğrafında görüntülenmiş ve çok daha sonra 1992 yılında vefat etmiştir.

 

Halen Aydın Tellidede mezarlığında eşi Mitat Bey ile yan yana sessizce uyuyan Aydının ilk kadın milletvekilinin, adı  önerimle  Efeler belediyesince  ,Ata mahallesi tepecik bulvarında bir parka adını vererek    Aydına hizmeti geçenlerin anısına bir ahde vefasıdır.
Seçilen tüm belediye başkanlarının , seçilemeyeceği hizmetlerden kaçınması , Sivil Toplum Kuruluşları ile şehrin meslek odalarıyla ortak akılla yönetmesi akıllı belediye başkanlarının düsturu olmalıdır.

Ne demişler “Akıllı adam aklını kullanır. Daha akıllı adam başkalarının da aklını kullanır. “

 

 

MEHMET ÖZÇAKIR

mehmetozcakir@hotmail.com

PK:110 EFELER – AYDIN

GSM : 0.542.7608691 

 

11.07.2017
Bu yazı 318 defa okundu.

Diğer Yazıları