YAZARLAR

Süleyman Kasım Şener

BİZ

Semra Şener

ATAMA ÖZLEM

HAVVA ÇETİNTÜRK

KAPLUMBAĞA ve BEN

Asuman Dokuzlu

UTANIYORUZ ATAM!!!

Halil Kanargı

YÜREK DİLSİZ KALIR

Mesut Çelik

Vefakar Ülkem

Gönül Şahin Mezkit

15 Temmuz günü



Mehmet ÖZÇAKIR

BİR ZAMANLAR TEKSTİL DEVİ, AYDININ KAYBOLAN DEĞERİ. AYDIN TEKSTİLİN HAZİN

Aydın marka değeri olacak  isimlerini birer birer  kaybediyor.

Önce Nazilli Sümerbank’ın kapatılarak  hazin sonu ,   1950 li yıllarda  uçuşlara başlayan ve bir dönem yolcu taşıyan , 500  dönüm arsasını bağışlayan  Mustafa ÇILDIR  ruhuna ve ailesinin ağzına  bir parmak bal çalınarak ,Aydın Çıldır Havaalanının Pilot okuluna çevrilmesi ,  25  yıl önce Futbolda devlere kafa tutan  ve Fenerbahçe ve Galatasaray gibi  takımları kendi sahalarında  dize getiren, adını tarihe yazdıran  Aydınspor’un   makus talihi ve 3. lig'e  küme düşmesi , sonunda da   Rahmetli hemşehrimiz  Başbakan Adnan Menderes’in girişimiyle 1954 yılında  inşa edilen Aydın tekstil fabrikası,  yitirdiğimiz  markalarımız arasına katıldı.

 Türkiye’nin ve Avrupa’nın en büyük  giyim ve kadife  poplin  üzerinde tekstili sektörü üreticisi olan Aydın Tekstil A.Ş  Tekstil sektöründeki uzun yılların tecrübesi,  yönetim kadrosu ve  zamanında üç vardiya 1200 çalışanı ile yılda 30.000.000 metre kumaş  üretebilmekteydi.

Üretimine başta pazen ve poplin ile  kadife olmak üzere  üretim sürecini başlatan Aydın Tekstil  dokuma, boya prosesleri ve tüm apre işlemlerini gerçekleştirebilen terbiye hatlarıyla, üretimi tek seferde ve zamanında tamamlamayı ilke edinmiş entegre bir tesisti.

Tüm ekipmanları ileri teknolojiye sahip olan üretim bölümlerinde üretilen ürünler; iplik, dokuma, boya, apre proseslerinin her safhasında, her bölümün kendi laboratuvarında kalite kontrolleri yapılmakta ve her türlü ham, yarı mamül, mamül ürün analizleme kabiliyetine sahip Aydın tekstil fabrikası yıllardır Tekstil devi olarak diğer illere ciddi rakip olmuştu.

İnşaatına başlandığı  tarihlerde  Aydın dışında kalan 250 dönüm arazi içine inşa edilen Aydın tekstil fabrikası  parlayan bir tekstil devi olarak 1954 yılından bu yana  Menderes Ovasının  pamuğunu  değerlendiren Aydının  en büyük  ekonomisiydi.

Yıllarca en kaliteli kumaşların üretildiği fabrikanın kadife kumaşları  sektörde  artan kalitesinin ünü nedeniyle   yurt dışına ihraç edildiğinden iç piyasada  artan talepler karşılanamaz olmuştu.

Hatta  İstanbul manifaturacılarının en yoğun olduğu Mahmutpaşa ve Eminönü esnafı mal alabilmek için araya eş dost tanıdıklardan ricacı olurdu. Üniversite yıllarında İstanbul esnafı Aydın’a giderken dönüşümüzde , biz  Aydınlı  öğrencilere siparişler verir,  ,piyasada bulmadıkları  üç beş top kumaş için ricacı olmamamızı isterlerdi.

Kumaş üretiminden sonra 1970’lerde konfeksiyon işine de giren  Aydın tekstil fabrikası  artan üretim nedeniyle artık üç vardiya çalışmağa başlamıştı.

Sabah 06.30 öğlen 14.30 ve gece 22.30  da başlayan vardiyalar , Aydın’ın her yerinden   buharla çalışan uzun  sirenlerini duyanlar , ünlü yazar Ahmet Hamdi Tanpınar’ın  “saatleri ayarlama enstitüsü “ kitabındaki gibi  herkesin  saatlerini ayarladığı  referans  noktasıydı.

Tekstil fabrikasının devasa fabrika binalarının yanı sıra, içinde müstakil bir itfaiye teşkilatı, lojmanları ve bekarlar için ayrı üniteleriyle küçük bir ilçe  görünümündeydi.

özellikle bahçesinde yazlık ve kışlık  düğün salonlarında bir çok Aydınlının en mutlu günlerine tanıklık etmiştir.

Yazın bahçede  ağaçların altında serinlemek isteyenlere  mekan olan Fabrikanın sosyal tesisleri ayrı bir prestij işaretiydi.

Aydın’a gelen bakan ve misafirler bu tesislerde ağırlanır , geceleri  ve özel günlerde düzenlenen , Cumhuriyet baloları , Yılbaşı eğlenceleri, bir farklılık ve  dayanışma sağlardı.

Aydın’da fabrikanın buhar kazanından sağlanan enerjiyle çalışan   ilk kaloriferli müdür lojmanları, amatör kümede yer alan Aydın Tekstil futbol takımı ilklerdendi.

Çok iyi futbol oynayanlar  fabrikaya işçi olarak alınır, böylece bir çok amatör takım maddi sorunlarla boğuşurken , fabrika destekli  Aydın  Tekstilspor , kendi sahasına sahip , güçlü takım olarak  her yıl şampiyonluk kupasını fabrika müzesine götürürdü.

İşçilerine düzenli yemek  ve ulaşım servisi veren ve gece mesaisi içinde yemek servisine devam eden, ürettiği konfeksiyon ve kumaşları “ ordino “ adı verilen indirim kuponları  ile ayrıcalık tanıyan Tekstil fabrikası işsizliğin tek başvuru adresi olmuştu.Ancak fabrika’nın kapısına kilit vuran da işte  bu adres’e başvuranların işe alınmasıyla artan istihdam ve yıllar içinde özel sektörle rekabet edemeyen işletme yöneticileri oldu.

Siyasilerin tavassutlarıyla, fabrika ihtiyacından çok çalışan istihdam etmesi, makinelerinin ve üretim bandlarının  eskimesi, çeşitlenen  talepler ve buna bağlı daha ucuz ve seri  üretim  yapan Denizli ve  Bursa da gelişen  özel  sektör  tekstil piyasasında gelişmelere ayak uyduramayan Aydın Tekstil devi ekonomik krizlerinde etkisiyle , günden güne popülerliğini yitirerek ,liderliği  özel sektöre kaptırdı.

Bir hayli zor günler  ve ekonomik sıkıntılar geçiren  fabrika sonunda üretime son vererek, stoklarını fabrika binası önünde satış mağazasında sürdürdükten sonra derin bir sessizliğe büründü.

Mülkiyeti Tariş ve diğer küçük hisseli ortaklara ait  Tekstil fabrikasının yaklaşık 250 dönüm arazinin , 75 dönümü  satılarak Forum A.V.M inşa edilmişti. Bu cansuyu ile yeniden  ayağa kalkması beklenen Aydın tekstil Tariş’in diğer ünitelerindeki  zararları nedeniyle , revizyonu yapılamadığından  tekrar üretime geçemedi.

1954 yılında 3 milyon lira sermaye ile kurulan ve dönemin Başbakanı Adnan Menderes tarafından açılan Aydın Tekstil Fabrikası, 50. yılında kapandı. Aydın Tekstil’in yüzde 99.9 hissesine sahip olan Tariş Pamuk Birliği dışında 684 ortağı bulunan Aydın Tekstil Fabrikası  2013 yılında Aydın belediyesinin aldığı kararla kentsel rekreasyon alanı olarak imar planında yapılan değişiklikle artık 173 dönüm alanındaki fabrika Efeler ilçesinin ve tüm Aydın’ın tek  soluk alıp vereceği en büyük  bölgesel yeşil alan olarak hizmet verecek.

Pınarbaşın’dan sonra Aydın Tekstil Fabrikası arazisi,   İzmir Buca Göleti, Ankara  Atatürk Orman Çiftliği , Malatya Mişmiş parkı ve diğer  benzerleri gibi   kent içinde geniş park ve piknik alanı olacak.

Aydın Kültür Varlıkları Koruma Kurulu tarafından korunması gerekli kültür varlığı olarak tescilli ağaçlar ve binalar ise korunarak , gelecek nesile hizmet verecek.

Fabrikanın tamamen terkinden sonra   duvarında aslılı  takvimde göre  2005 yılında   ve  öğlen vakti   tam bir buçukta duran   saati ile  tarihine  son vererek   dev tesis üç  beş bekçiye emanet edildi.

     

Aydın Büyükşehir tarafından alınan kamulaştırma kararı ile  Büyükşehir adına satın alınan  , Aydın tekstil fabrikası ,  belki yeniden üretime geçemeyecek ama, kırk dönüme yaklaşan kapalı alanı güzel bir Fuar alanı olarak , tabiat  varlığı olarak tescilli  çam ağaçları altında iyi bir dinlenme ve sosyal tesis alanı , bahçesinde Aydınlıların yararlanacağı , sportif ve tenis alanları ile Aydın'lılarla beraber tekrar yaşamaya devam edecek..!

Belki Aydın tekstil'i geri kazandık ama,   Çıldır  Havaalanı ,Nazilli Sümerbank ,Aydınspor hala kurtarılmayı bekliyor..!

 

MEHMET ÖZÇAKIR

mehmetozcakir@hotmail.com

PK:110 EFELER- AYDIN

GSM : 0.542.7608691

23.06.2017
Bu yazı 383 defa okundu.

Diğer Yazıları