YAZARLAR

Süleyman Kasım Şener

BİZ

Semra Şener

ATAMA ÖZLEM

HAVVA ÇETİNTÜRK

KAPLUMBAĞA ve BEN

Asuman Dokuzlu

UTANIYORUZ ATAM!!!

Halil Kanargı

YÜREK DİLSİZ KALIR

Mesut Çelik

Vefakar Ülkem

Gönül Şahin Mezkit

15 Temmuz günü



Mehmet ÖZÇAKIR

DÜN’ÜN BÜYÜK MENDERES BULVARI

DÜN’ÜN   BÜYÜK   MENDERES BULVARI 

BUGÜN   ADNAN MENDERES BULVARI

 

Aydın kentinin merkezi ve günümüzde Efeler ilçesinde kalan Adnan menderes Bulvarı şehrin en eski   Gazi Bulvarından sonra  kentin  görüntüsünü değiştiren ve  en bilinen ana arteridir.

Şehitler bulvarı ve meydandaki pastaneleri ile ünlü  kent merkezi  ,  açılan Bulvar ile   kartpostallara ve anılara kucak açmış  50 yıllık bir maziye sahiptir.

Aydın’ın elde edilen en eski fotoğraflarında Beycami çevresi geniş bir meydan halinde  yer almaktaydı.

 (Solda Bey cami , sağda Ramazanpaşa Cami ,  Şehitler abidesi henüz yapılmamış.1900 ler başında )

Aydın’da   yaşayanlar  bu caddeden günde en az bir kere geçen , gezinene insanlardır.

Eskiden bulvar  açılmadan önce,  yerinde  daha dar ve  Turan Caddesi olarak bilinen tozlu topraklı bir yol  almaktaydı.Bu yol   Kıbrıs caddesine dek  güneye  düz  uzanır, sonra Çilingir sokağına ( beyaz camisine )  doğuya kıvrılarak, Torlak mevkine ulaşırdı. 

(Solda  Bulvar açılmadan önce  Turan caddesi ,sağda Cumhuriyet caddesi ortada Şehitler Abidesi )
Bu yol etrafında tek katlı bahçeli ve genelde kerpiçten yapılmış  konutlar yer alırdı.

1967-1968 yıllarında yapımına karar vermeden önce , ana ulaşım yolu  , Şehitler abidesinden  , Kozdibi meydanına doğru uzanan Cumhuriyet caddesidir.

 

                             ( Bulvar açılmadan önce  Cumhuriyet Caddesi )

 

Araçlar genel de istasyon meydanından , Askeri mahfel de olarak bilinene Askerlik daire Başkanlığı önünden , güneye doğru kıvrılarak eski adıyla Çine Caddesi , değişen adıyla Valikonağı Caddesi üzerinden eski dörtyol’dan geçerek , daha güneyde mezarlık yakınlarındaki taşkırma mevkiinden Muğla’ya dek uzanırdı.

Rahmetli  Orhan Esin ‘in Aydın belediye Başkanlığını üstlendiği 1963-1973 yılları arasında  ve 1960 lı yılların sonlarında  şehir içinden  Yeni dörtyol’a bağlantı  sağlanmak üzere şehrin gazi Bulvarından sonra ikinci  büyük bulvarı  açılmasına karar verildi.

 

                            (Büyük menderes Bulvarının 1970 lerde ilk açıldığı yıllar )

 

 

 

          (Adnan Menderes Bulvarı  ve Şehitler abidesi ile    kent meydanına kalan  pastane ve kafeteryalar  )

Adalet  partisinin iktidarında ve aynı partiden  Başkanlığa seçilen Orhan Esin ,Ankara’dan gönderilen ödeneklerle hemen kamulaştırma işlemlerine başlayarak , tek katlı eski kerpiç evler yıkılmış, ardından yüksek katlı ilk  apartmanlar yükselmeye başlamıştı.

     (Yedieylül ilkokulu öğrencileri başlarında efsane müdürleri Ziya Göçen ile Bulvarda 1970 li yılların sonlarında 23 Nisan törenleri yürüyüşünde  yeni apartman inşaatları )

 

 

Müteahhitlik ve  İnşaat  malzemeleri  ticareti  ile  Mimari   Projecilik   sektörünün de çığ gibi büyümesiyle ,İnşaat Mühendisleri Hayrettin Yeşilçayır,Güven Aka ,Nizamettin Sarıbaş ,Alim Aydın,Halil Erkul  ,Aykut Uysal,  Mimar Mustafa Su ,Yalçın Yaşan,  Güven Aka bir köşesinden Aydın’ın bugünkü şekli almasında  büyük katkıları olmuştur.

 


               (Bulvar da  binalar çoğalırken   trafik ne kadar az. Yıl 1988)

 

                                       (kartpostallarda nostalji Adnan Menderes Bulvarı )

Böylece Aydın’da   daha güneye doğru yerleşimlerin önü açılmıştı.

O yıllarda artık Bulvar bir cazibe ve çekim merkezi haline gelmiş, Pınarbaşı’nda hakim evleri olarak bilinene bahçeli konutların pabucu dama atılmıştı..!

1970 ‘li yılların   başlarında  kartpostallarda , önce adı BÜYÜK MENDERES  olarak levhalarda yer alan Bulvar , daha sonraları merhum Başbakan Adnan Menderes’in adıyla anılır oldu

   ( Bulvarın başında ilk adıyla  “Büyük menderes Bulvarı” yazılı   tabelası  ve Şehitler  Abidesi )

Yazın Aydınlıların  piyasası  haline gelen Bulvar ve hemen başındaki Turistik park gazinosu, hafta sonlarında  ve tatil günlerinde adeta bir insan seline sahne olurdu.Aydınlıyım diyen herkes ,  günde en az  bir kez ,Bulvardan  gelip geçerdi.

 

                     (Bulvarın gözdesi Aydınlı gençler ,Atatürk anıtı önünde   1971 )

Özellikle gençlerin buluşma yeri olan Bulvar üzerindeki yazlık sinemalar  yerlerini zamanla beton apartmanlara terk ettiler.

Bunlardan Bulvar sineması , Turistik park gazinosu altındaki  sinemayla beraber yazın tüm Aydın’ın eğlence merkeziydi.

Törenlerin , yürüyüşlerin ,fener alaylarının , üç büyüklerin maçlarından sonra kortejlerin gösteri  merkezi  olan  Adnan Menderes Bulvarı  bir kilometre uzunluğunda sağlı sollu işyerleri ile en renkli  günlerini yaşadığı  yıllarda, asansörlü ve kaloriferli   apartmanların balkonlarında çay içip , gelen geçenleri  izlemek , o zamanlar temiz havasından soluklanmak bir prestij göstergesiydi..!

                 ( 1980 lerin başında Adnan Menderes Bulvarı )

Bulvar açılmadan önce şehirler arası otobüsler istasyon meydanına kadar gelir yolcularını bu meydanda indirir ve bindirirdi. Bulvar’ın açılmasıyla otobüs garajları yeni dörtyol’a taşınmış,Muğla ve İzmir yönlerinde çardaklı salaş  yazıhanelerde hizmet vermeye başlamıştı.

 (Yeni Dörtyoldan şehir merkezine uzanan Bulvar  ,eski otobüs konaklama  kavşakları ile Aykes terminal ve Bacanak Oto Galerisi) 
Aydın İzmir ve Denizli devlet karayolu 1957-1958  yıllarında  inşa edilerek hizmete açılmasına rağmen , Bulvar’ın bağlandığı bu  ana karayolu   kenarları  boş ve şehir merkezinden uzaktı.

(Yeni Dörtyol ,Solda  Tarım Müdürlüğü,  nakliye ambarları ile Bacanak  Oto Galeri ve Bulvarın çok katlı ilk binalarından arka planda  Kardeş Apartmanı .Yıl 1980)  

Bulvar’ın açılmasından sonra şehir yavaş yavaş güneye doğru gelişmeye başlamış ,ardından bugünkü Adnan menderes Mahallesi ve İstiklal mahallesine doğru  gelişen  rezidanslarla  Efeler ilçesinin merkez nüfusu  ikiyüzbin’lere dayanmıştır.

 

 

Ama  Büyükşehir Aydın  , büyümeye devam ederken , bir yandan da,  kentleşme adına , otopark, trafik ve yaşam kalitesinde   sorunları da büyüyerek,  günümüzde “ en güzel gökyüzünün altındaki yeryüzü “ ünvanından  maalesef   uzaklaşmıştır.
 

 

14.12.2016
Bu yazı 986 defa okundu.

Diğer Yazıları