YAZARLAR

Süleyman Kasım Şener

BİZ

Semra Şener

ATAMA ÖZLEM

HAVVA ÇETİNTÜRK

KAPLUMBAĞA ve BEN

Asuman Dokuzlu

UTANIYORUZ ATAM!!!

Halil Kanargı

YÜREK DİLSİZ KALIR

Mesut Çelik

Vefakar Ülkem

Gönül Şahin Mezkit

15 Temmuz günü



Mehmet ÖZÇAKIR

DÜN’ÜN BÜYÜK MENDERES BULVARI BUGÜN ADNAN MENDERES BULVARI

Aydın kentinin merkezi ve günümüzde Efeler ilçesinde kalan Adnan Menderes Bulvarı şehrin en eski   Gazi Bulvarından sonra  kentin  görüntüsünü değiştiren ve  en bilinen ana ulaşım  arteri'dir.

İlçenin Kurtuluş ve Güzelhisar mahallerini  kucaklayan en geniş ana yol  açıldığı 1960 'lı yılların sonunda  , cadde üzerine yapılan ilk çok katlı ve asansörlü kaloriferli binalarıyla , buralarda   yaşayanlar için   sosyal statü  simgesi olmuştur.

Önceleri  şehitler abidesi yanındaki  yol kenarına  BÜYÜK MENDERES BULVARI  olarak  levhası yerleştirilen Bulvar sonraları ADNAN MENDERES BULVARI olarak değiştirilmiştir.

Şehitler abidesi  ve meydandaki pastaneleri ile ünlü  kent merkezi  ,  açılan Bulvar ile   kartpostallara ve anılara kucak açmış  50 yıllık bir maziye sahiptir.

Aydın’ın elde edilen en eski fotoğraflarında Beycami çevresi geniş bir meydan halinde  yer almaktaydı.

 

 

Aydın’da   yaşayanlar  bu caddeden günde en az bir kere geçen , gezinen ,  kent merkezindeki  TURİSTİK park'ta  dinlenene ve bir çay içip , çekirdek çitleten  insanlardır.

Eskiden bulvar  açılmadan önce,  yerinde  daha dar ve  Turan Caddesi olarak bilinen tozlu topraklı bir yol  almaktaydı.

Bu yol   Kıbrıs caddesine dek  güneye  düz  uzanır, sonra Çilingir sokağına ( beyaz camisine )  doğuya kıvrılarak, Torlak mevkine ulaşırdı.


Bu yol etrafında  Bulvar açılmadan önce  , tek katlı bahçeli ve genelde kerpiçten yapılmış  konutlar yer alırdı.

1967-1968 yıllarında yapımına karar vermeden önce ,  kentin İzmir karayolundan  ana ulaşım yolu  , Şehitler abidesinden  , Kozdibi meydanına doğru uzanan bugünkü  Cumhuriyet caddesidir.

Koz bilindiği gibi CEVİZ anlamını taşır.

yaklaşık 100 yıl önce buradaki ceviz ağaçlarının dibinde kente uzak yaşam merkezi olduğundan,  CEVİZ DİBİ anlamında KOZDİBİ denilmiştir.

Bu ana yol aynı zamanda Çine Muğla ana ulaşım yoludur.

Bugünkü  kent merkezinde   PTT önünden kalkan Muğla otobüsleri ve tüm diğer  ulaşım araçları  genel de istasyon meydanından , Askeri mahfel de olarak bilinene Askerlik daire Başkanlığı önünden , güneye doğru kıvrılarak eski adıyla Çine Caddesi , değişen adıyla Valikonağı Caddesi üzerinden eski dörtyol’dan geçerek , daha güneyde mezarlık yakınlarındaki taşkırma mevkiinden Muğla’ya dek uzanırdı.

Rahmetli  Orhan Esin ‘in Aydın belediye Başkanlığını üstlendiği 1963-1973 yılları arasında  ve 1960 lı yılların sonlarında  şehir içinden  Yeni dörtyol’a bağlantı  sağlanmak üzere şehrin gazi Bulvarından sonra ikinci  büyük bulvarı  açılmasına karar verildi.

 

 

               

Adalet  partisinin iktidarında ve aynı partiden  Başkanlığa seçilen Orhan Esin ,Ankara’dan gönderilen ödeneklerle hemen kamulaştırma işlemlerine başlayarak , tek katlı eski kerpiç evler yıkılmış, ardından yüksek katlı ilk  apartmanlar yükselmeye başlamıştı.

 

 

 

Müteahhitlik ve  İnşaat  malzemeleri  ticareti  ile  Mimari   Projecilik   sektörünün de çığ gibi büyümesiyle ,İnşaat Mühendisleri Hayrettin Yeşilçayır,Güven Aka ,Nizamettin Sarıbaş ,Alim Aydın,Halil Erkul  ,Aykut Uysal,  Mimar Mustafa Su ,Yalçın Yaşan,  Güven Aka bir köşesinden Aydın’ın bugünkü şekli almasında  büyük katkıları olmuştur. 
             

sakin şehir olan Aydın da böylece geniş yollarda trafik daha hızlı akmaya başlamış , ardından , ilk trafik ışıkları 1971 yılında Bulvar da yeni dörtyola konmuştur.

Böylece Aydın’da   daha güneye doğru yerleşimlerin önü açılarak , kentin  Çine karayolu etrafında kooperatifler  kurularak Enerji işçileri , bağkur evleri gibi ilk siteler yükselmeye başlamıştır.

O yıllarda artık Bulvar bir cazibe ve çekim merkezi haline gelmiş, Pınarbaşı’nda hakim evleri olarak bilinene bahçeli konutların pabucu dama atılmıştı..!

1970 ‘li yılların   başlarında  kartpostallarda , önce adı BÜYÜK MENDERES  olarak levhalarda yer alan Bulvar , daha sonraları merhum Başbakan Adnan Menderes’in adıyla anılır oldu

.

Yazın Aydınlıların  piyasası  haline gelen Bulvar ve hemen başındaki Turistik park gazinosu, hafta sonlarında  ve tatil günlerinde adeta bir insan seline sahne olurdu.

Aydınlıyım diyen herkes ,  günde en az  bir kez ,Bulvardan  gelip geçer, gençlerin de bir görüşme , buluşma mekanı olarak bilinen eski kent meydanındaki pastaneler  kaçamak buluşmalar  adresiydi.

 

                  

Özellikle gençlerin buluşma yeri olan Bulvar üzerindeki yazlık sinemalar  yerlerini zamanla beton apartmanlara terk ettiler.

Bunlardan  biri de  Adnana Menderes Bulvarı üzerinde  yer alan  , yazlık  Bulvar sinemasıdır.

Bugün kü, Turistik park gazinosu altındaki  sinemayla beraber yazın tüm Aydın’ın eğlence merkeziydi.

Törenlerin , yürüyüşlerin ,fener alaylarının , üç büyüklerin maçlarından sonra  gösterilerin,  7 Eylül  İncir bayramı  kortejlerin gösteri  merkezi  olan  Adnan Menderes Bulvarı  bir kilometre uzunluğunda sağlı sollu işyerleri ile en renkli  günlerini yaşadığı  yıllarda, asansörlü ve kaloriferli   apartmanların balkonlarında çay içip , gelen geçenleri  izlemek , o zamanlar temiz havasından soluklanmak bir sosyal statü,  varlık ve  prestij göstergesiydi..!

 

                

Bulvar açılmadan önce şehirler arası otobüsler istasyon meydanına kadar gelir yolcularını bu meydanda indirir ve bindirirdi.

Bulvar’ın açılmasıyla otobüs garajları yeni dörtyol’a taşınmış,Muğla ve İzmir yönlerinde çardaklı salaş  yazıhanelerde hizmet vermeye başlamıştı.

 

 Yeni Dörtyoldan şehir merkezine uzanan Bulvar  , üzerinde  henüz bina yapılmamış , boş arsalar   oto galerileri  olarak kullanılırdı.

Bunlardan Aykes terminal ve Bacanak Oto Galerisi dörtol kavşağıdaki ve ara sokaklardaki oto komisyoncuları ,   1990 'lı yılların ortalarında  AYMAS   Oto  Galericiler sitesinin yapılmasıyla taşınmıştır.
Aydın İzmir ve Denizli devlet karayolu 1957-1958  yıllarında  inşa edilerek hizmete açılmasına rağmen , Bulvar’ın bağlandığı bu  ana karayolu   kenarları  boş ve şehir merkezinden uzaktı.

 

 

Bulvar’ın açılmasından sonra şehir yavaş yavaş güneye doğru gelişmeye başlamış ,ardından bugünkü Adnan menderes Mahallesi ve İstiklal mahallesine doğru  gelişen  rezidanslarla  Efeler ilçesinin merkez nüfusu  ikiyüzseksenbin ’e dayanmıştır.

 

 

Ama  Büyükşehir Aydın  , büyümeye devam ederken , bir yandan da,  kentleşme adına , otopark, trafik ve yaşam kalitesinde   sorunları da büyüyerek,  günümüzde “ en güzel gökyüzünün altındaki yeryüzü “ benzetmesinden   maalesef   uzaklaşmıştır.

Türkiye de  kişi başına en çok araç düşen ilimizde  artık trafik , otopark , büyük sorun haline gelmiştir.

eski yıllarda planlanan dar yollar Aydın'ın yükünü taşıyamamaktadır.

Bunun için devasa arsaları olan okul binalarının bahçe altlarına  mutlaka kapalı otopark yapılması düşünülmelidir.

Aydın dan İzmir ve Denizli çıkışlarında trafik ışıkları ise büyük handikaptır.

trafiğin en çok kilitlendiği   Eski dörtyol,Yeni dörtyol, ana kavşaklarına kamulaştırma yoluyla mutlaka alt geçit veya üst geçit yapılması artık zorunlu hale gelmiştir.

AYDIN BÜYÜKŞEHİR ve UKOME  bu keşmekeşliği  mutlaka mutlaka gidermeye çalışmalıdır.

Dün yazdığımız ZAFER MEYDANI kara  noktası  gibi  , Yeni ve eski dörtyol  için artık bir çözüm üretme zamanıdır.

 

MEHMET ÖZÇAKIR 

mehmetozcakir@hotmail.com

PK:110 EFELER -AYDIN 

GSM : 0.505.8077828

07.10.2017
Bu yazı 161 defa okundu.

Diğer Yazıları