YAZARLAR

Süleyman Kasım Şener

BİZ

Semra Şener

ATAMA ÖZLEM

HAVVA ÇETİNTÜRK

KAPLUMBAĞA ve BEN

Asuman Dokuzlu

UTANIYORUZ ATAM!!!

Halil Kanargı

YÜREK DİLSİZ KALIR

Mesut Çelik

Vefakar Ülkem

Gönül Şahin Mezkit

15 Temmuz günü



Mehmet ÖZÇAKIR

MİLLİ AYDIN BANKASI , AYDININ MARKASI

Bir kenti n markası olan kimlikler o kentin adıyla bilinen ve geleceğe taşınan değerleridir.

Aydın’ın markası İncir, Efeler, tarihinde üç büyükleri dize getiren Aydınspor ve Aydın Tekstil ile Nazilli Sümerbank ve Milli Aydın Bankasıdır.

1913 yılında Aydın'da mevcut Ziraat ve Osmanlı bankalarından sonra hizmete açılan Milli Aydın Bankası tüm Egeye dağılmış şubeleriyle Aydın’ın markası ve gurur anıtıydı. Aydında Akseki Bankası adıyla açılan ilk yerli bankası ile Milli Aydın bankası tarihsel süreçte kentin ekonomisine ve ticari gelişmesine damga vurmuştur.

Osmanlı Devleti’nde 19. Yüzyılın ikinci yarısından başlayarak özellikle yabancılar, ticareti desteklemek ve Babiali’nin borç talebini karşılamak amacıyla bankalar kurmuslardı. Ancak, Müslüman-Türk tüccar ve toprak sahipleri, yabancılardan ve azınlıklardan bağımsız olarak parasal konularda kendileri için gerekli kaynakları yaratmak ve güvence altına alabilmek için ulusal bankalar halinde örgütlenme çabalarına girmişlerdir. Bu yıllarda ortaya çıkan bankalardan biri de Milli Aydin Bankası’dır.

Milli Aydın Bankası, merkezi Aydın olmak üzere 18.Temmuz.1914 de kurulmuştur. 21.Ağustos.1915 tarihinde Milli Aydın Bankası’nın bir kolu olarak “Kooperatif Aydın İncir Müstahsilleri Anonim Şirketi” ismiyle bugünkü Tariş kurulmuştur.

 İncir Müstahsilleri Anonim Ortaklığı'nın ve daha sonra Tariş'in öncülerinden, İzmir 1. İktisat kongresinde delege olarak hazır bulunan ve bugün her Kooperatif binasında siyah beyaz fotoğrafları asılı bulunan Nazmi Topçuoğlu, Kazım Çörüş ve Ahmet Sarı'dır.

 


Banka, işgal yıllarında Yunanlıların el koymasıyla karanlık günler yaşamış, genç Türkiye Cumhuriyetinin kurulmasıyla yeniden eski parlak günlerine geri dönmüştür.

Milli Aydın Bankası, 1931 yılında kendi mülkü olan bugünkü Genel müdürlük binasına sahip olmuş 
ve açılışı Cumhuriyet Bayramı'nda yapılmıştır. . Dönemin Aydın Valisi Fevzi Toker’in açılışını yaptığı Banka çok sonraları tasfiye edilerek TMSF tarafından, çeşitli bankalara devredildikten sonra, en son 1982 yılında TARİŞBANK adını almış ve merkezi İzmir’e taşınmıştır.


Bu isimle  hizmet veren banka daha sonra Tarişbank’ında   tasfiyesi ile kapanıp tarihin sayfaları arasında  ve aşağıda görülen kitapta bir anı olarak günümüze dek kaldı.

Milli Aydın Bankasından  Aydın’a miras kalan tek    binasının  , Aydın’ın uzun zamandır büyük eksikliği olan   Kent Müzesi ve Kuvvayi Milliye Müzesi yapılmak üzere ,  sivil toplum kuruluşlarının  girişimleri  sonucu özellikle bu konuda kamuoyu oluşturan Aydınlıların desteği ve   basında yer alan haberlerden sonra  mutlu sona ulaşılarak , önce  Özel idare tarafından kamulaştırılmak istenilmiş ise de,  

sonunda  dönemin  Aydın belediyesince satın alınmıştır

Ancak bu konuda , bu yazıyı kaleme alan,  köşe yazarının  özel çabaları ve 3 yıla yakın  gündeme taşımasıyla oluşan kamuoyu sonucu,  artık banka yabancı sermaye  bir  bankanın  elinden alınarak  Aydınlılara kazandırılmıştır.

Satışa çıkarılan banka için  bizzat   tarafımca  yerel  basın ve TV de konu sürekli gündemde tutulmuştur. Hatta “Aydınlıların Malı Aydın’da kalsın “ sloganını ilk başlatan ve tarihi mirasımıza  sahip çıkarak kucaklayan da işte bu fakir köşe yazarıdır..!

 


Hatta bu köşe yazarının kaleminden kamuoyuna bu şiirle sitemde bulunulmuştur.

 

 Kusura bakmayın Yörük Ali Efe ve kızanlarımız,
Affedin bizi Kuvvayiı Milli kahramanlarımız,
Aslında hep aklımızdasınız,

Yıllardır buydu bütün çabamız,
Anınıza AYDIN'da bir müze açabilirmiyiz..?
Milli Aydın Bankasını sizlere müze yapabilirmiyiz..?
Ama olmadı,

Duyduk ki Aydının tarihini satışa çıkarmışız.
Yunan Aydını yakıp yıkmıştı,yıl 1922
Ama şimdi gene yanıyor tarihimiz , 90 yıl sonra yıl 2012,
hadi dün düşmandı , ne yapacağını bilirsiniz,

Ama  bugün  satılığa çıkan tarihimize  ilgisiz,
Nerdesiniz sayın VALİMİZ ,
29 Mart’ta  tarihi mirasımız,

Kentin adını  gururla taşıyan,
Milli Aydın Bankamız,

Bir avuç paraya meze olacak ,

Dilbarım Aydın Tarihimiz..!

***

 

Dün işte bu şiirimle  duyarlı   Aydın belediyesince  açık arttırmadan  özel pazarlıkla Aydın’a kazandırılan ,bugün 3. Şubat 2014 yılındaki açılışından 2 yıl sonra , Efeler belediyesine devredilen Milli Aydın bankası  kentimizi simgeleri bir Kuvvayi Milliye Müzesi olarak tanıklık edecek.

Tarihi özellikleri ve mimari seçkinliği nedeniyle Kültür varlığı olarak tescilli yapı bodrum,Zemin ve 1. Kattan oluşmaktadır.

Aydında sanat ve kültür faaliyetlerinin yaygın olması nedeniyle salon bulmakta zorlanan sanatçıların etkinliklerine yetersiz kalan Recep Yazıcıoğlu sergi  salonuna ek olarak Milli Aydın bankasının zemin katının sergi salonu, 1. Katı ise Kuvvayi Milliye Müzesi yapılmak üzere röleve ve restorasyon projeleri hazırlanmıştır.

Bankanın İngiliz yapımı ve Londra’dan getirilen kasası halen zemin katta özel bir odada terk edilmiş


olup,   “

  
üzerindeki  armada   “ yangına ve hırsızlığa karşı dayanıklıdır “ yazılıdır.

Ancak mal paylaşımı sürecinde, bankanın el değiştirmesiyle , bu kasa bugün yerinde mevcut değildir.

Milli Aydın bankası amblemi  pencerelerinde  taşıdığı pırıl pırıl parlayan  altın sarısı    amblemiyle,  Sevgi yolundan gelen geçenlere “ben zaten sizindim,  iyi ki kurtardınız beni  yabancıların elinden “ mesajımı  veriyor acaba ..?


Tarihi  binanın  giriş  kapısında ise  metal kapı  tokmağı süslemesi geçmişten bugüne  ve geleceğe taşınan mirasımız. Eski ustaların sanatkarlığını bugün  arıyoruz doğrusu.

 3 yıldır fikri takip ederek, verdiğim  bu  uğraşın sonucunda  gönlü Aydın için çarpan Aydın Sevdalıları   kazandı.   Hatta bunun içinde sosyal paylaşım  medyasında “ Aydının Sevdalıları “ grubu da açıldı. Yerel yönetimlerin artık Aydınlıların  sesine kulak vermeleri, ayrı bir sevinç ve kıvanç.Bunun sevincini sizler adına  işte böyle  yaşadım.
 


Milli Aydın Bankasının anlamlı ve özel tarihini yansıtan binasını  Aydın’a kazandıran “Topuklu Efe”  de  kucak dolusu  haklı  teşekküre layık..!  İşte ,  Aydın kısır çekişmeler yerine  böyle el ele  verirse, başaramayacağı iş yoktur. Sevgili Belediye başkanı Çerçioğlu adeta bana ve projeye destek verenlere  sesleniyor.” Sizlerle  birlikte başardık.”


Artık bir rüyanın sonuna geldik.

Aydın kendi adını taşıyan Milli Aydın Bankası Binasına kavuşalı tam üç yıl oldu.

Haydi Aydınlılar..!
Sandık içinde,  bodrum katta veya tavan arasında Aydın kokan tüm eski eşyalarınızı , ninemizin oyalı  başörtüsünü , dedemizin piştovunu , aile fotoğrafımızı, eski radyomuzu , mangalımızı, kilim ve  halımızı Aydın'a kazandıralım.

Kendi adınızla sergilenmesi ve sizden sonra da  bu eserlerin yaşaması i için Milli Aydın Bankasına bağışlayalım.

Aydın'ı    hep beraber yaşayalım yaşatalım..!

 

MEHMET ÖZÇAKIR ARAŞTIRMA VE FOTOĞRAFLARIYLA

 

Mehmet ÖZÇAKIR

mehmetozcakir@hotmail.com

PK:110 EFELER – AYDIN

GSM : 0.542.7608691

 

 

 

 

10.05.2017
Bu yazı 461 defa okundu.

Diğer Yazıları