YAZARLAR

Süleyman Kasım Şener

BİZ

Semra Şener

ATAMA ÖZLEM

HAVVA ÇETİNTÜRK

KAPLUMBAĞA ve BEN

Asuman Dokuzlu

UTANIYORUZ ATAM!!!

Halil Kanargı

YÜREK DİLSİZ KALIR

Mesut Çelik

Vefakar Ülkem

Gönül Şahin Mezkit

15 Temmuz günü



Mehmet ÖZÇAKIR

MİLLİ AYDIN BANKASI, AYDININ MARKASI

 

Bir kentin markası olan  değerleri, markaları ve ürünleri      o kentin adıyla bilinen ve geleceğe taşınan  kimlikleridir.

Aydın’nın   markaları  ,Deniz sahil ve antik kentleri ile   İncir, Efeler, tarihinde üç büyükleri dize getiren Aydınspor   ve  Aydın Tekstil ile Nazilli Sümerbank ve Milli Aydın Bankasıdır. 

1913 yılında    Aydın'da mevcut Ziraat ve Osmanlı bankalarından sonra   hizmete açılan  Milli Aydın Bankası tüm Egeye dağılmış şubeleriyle Aydın’ın markası ve  gurur anıtıydı. Aydında Akseki bankası  adıyla açılan ilk  yerli  bankası ile  Milli Aydın bankası tarihsel süreçte kentin ekonomisine ve  ticari gelişmesine damga vurmuştur.

Osmanlı  Devleti’nde 19. Yüzyılın  ikinci yarısından başlayarak özellikle yabancılar, ticareti desteklemek ve Babiali’nin borç talebini karşılamak amacıyla bankalar kurmuşlardı. Ancak, Müslüman-Türk tüccar ve toprak sahipleri, yabancılardan ve azınlıklardan bağımsız olarak parasal konularda kendileri için gerekli kaynakları yaratmak ve güvence altına alabilmek için ulusal bankalar halinde örgütlenme çabalarına girmişlerdir. Bu yıllarda ortaya çıkan bankalardan biri de Milli Aydin Bankası’dır.

Milli Aydın Bankası, merkezi Aydın olmak üzere 18.Temmuz.1914 de kurulmuştur. 21.Ağustos.1915 tarihinde Milli Aydın Bankası’nın bir kolu olarak “Kooperatif Aydın İncir Müstahsilleri Anonim Şirketi” ismiyle bugünkü  Tariş kurulmuştur.

 İncir Müstahsilleri Anonim Ortaklığı'nın ve   daha sonra  Tariş'in öncülerinden  ,İzmir 1. İktisat kongresinde   delege olarak hazır bulunan ve  bugün her Kooperatif binasında siyah beyaz fotoğrafları asılı bulunan   Nazmi Topçuoğlu, Kazım Çörüş ve Ahmet Sarı'dır.


Banka ,işgal yıllarında Yunanlıların el koymasıyla  karanlık günler yaşamış,  genç Türkiye  Cumhuriyetinin  kurulmasıyla    yeniden eski parlak günlerine geri dönmüştür.

 Milli Aydın Bankası, 1931 yılında kendi mülkü olan bugünkü   Genel müdürlük binasına  sahip olmuş 
ve  açışlı  Cumhuriyet Bayramı'nda yapılmıştır. . Dönemin Aydın Valisi Fevzi Toker’in açılışını yaptığı Banka 
çok sonraları tasfiye edilerek   TMSF tarafından  , çeşitli bankalara devredildikten sonra , en son  1982 yılında   TARİŞBANK adını almış ve merkezi İzmir’e taşınmıştır.

Bu  isimle  hizmet veren banka daha sonra Tarişbank’ın da   tasfiyesi ile kapanıp tarihin sayfaları arasında  ve aşağıda görülen kitapta bir anı olarak günümüze dek kaldı.

 

Milli Aydın Bankasından  Aydın’a miras kalan tek    binasının  , Aydın’ın uzun zamandır büyük eksikliği olan   Kent Müzesi ve Kuvvayi Milliye Müzesi yapılmak üzere ,  sivil toplum kuruluşlarının  girişimleri  sonucu özellikle bu konuda kamuoyu oluşturan Aydınlıların desteği ve   basında yer alan haberlerden sonra  mutlu sona ulaşılarak , önce  Özel idare tarafından kamulaştırılmak istenilmiş ise de,  

sonunda  dönemin  Aydın belediyesince satın alınmıştır.


Ancak bu konuda , bu yazıyı kaleme alan,  köşe yazarının  özel çabaları ve 3 yıla yakın  gündeme taşımasıyla oluşan kamuoyu sonucu  ,  artık banka yabancı sermaye  bir  bankanın  elinden alınarak  Aydınlılara kazandırılmıştır.
 

Satışa çıkarılan banka için  bizzat  girişimlerim sonucunda,   yerel  basın ve TV de konu sürekli gündemde tutulmuştur. Hatta “Aydınlıların Malı, Aydın’da kalsın “ sloganını ilk başlatan ve tarihi mirasımıza  sahip çıkarak kucaklayan da işte bu fakir köşe yazarıdır..!

Hatta bu  köşe yazarının kaleminden ,banka binasının satışa çıkarılması üzerine  ,kamuoyuna bu şiirle sitemde bulunulmuştur.

***

 Kusura bakmayın Yörük Ali Efe ve kızanlarımız,
Affedin bizi Kuvvayı Milli kahramanlarımız,
Aslında hep aklımızdasınız,

Yıllardır buydu bütün çabamız,
Anınıza AYDIN'da bir müze açabilirmiyiz..?
Milli Aydın Bankasını sizlere müze yapabilirmiyiz..?
Ama olmadı,

Duyduk ki Aydının tarihini satışa çıkarmışız.
Yunan Aydını yakıp yıkmıştı,yıl 1922
Ama şimdi gene yanıyor tarihimiz , 90 yıl sonra yıl 2012,
hadi dün düşmandı , ne yapacağını bilirsiniz,

Ama  bugün  satılığa çıkan tarihimize  ilgisiz,
Nerdesiniz sayın VALİMİZ ,
29 Mart’ta  tarihi mirasımız,

Kentin adını  gururla taşıyan,
Milli Aydın Bankamız,

Bir avuç paraya meze olacak ,

Dilbarım Aydın Tarihimiz..!

***

Duyarlı bir Aydın lı araştırmacı olarak ,  işte bu şiirimle  Aydın belediyesince  açık arttırmadan  özel pazarlıkla Aydın’a kazandırılan ve  3. Şubat 2104 yılındaki açılışından  sonra ,  kapanan İl Özel idare  malları paylaşım komisyonu tarafından  ,Efeler belediyesine devredilen Milli Aydın bankası  kentimizi simgeleri bir  sergi  ve toplantı salonu  olarak binası  tarihe   tanıklık edecek.

Tarihi özellikleri ve mimari seçkinliği nedeniyle Kültür varlığı olarak tescilli yapı bodrum,Zemin ve 1. Kattan oluşmaktadır.

Aydında sanat ve kültür faaliyetlerinin yaygın  olması nedeniyle salon bulmakta zorlanan  sanatçıların etkinliklerine   yetersiz kalan  Recep Yazıcıoğlu sergi  salonuna ek olarak Milli Aydın bankasının zemin katının sergi salonu, 1. Katı ise   toplantı  salonu olarak kullanılmaktadır.

Bankanın İngiliz  yapımı ve  Londra’dan getirilen   kasası eskiden  zemin katta özel bir odada  yer almakta ise de,  Aydın büyükşehir belediyesi tarafından taşınarak bir depoya atılmıştır.  “

  
kasa üzerindeki   armada   “ yangına ve hırsızlığa karşı dayanıklıdır “ yazılıdır.

 Milli Aydın bankası amblemi  pencerelerinde  taşıdığı pırıl pırıl parlayan  altın sarısı    amblemiyle,  Sevgi yolundan gelen geçenlere “ben zaten sizindim,  iyi ki kurtardınız beni  yabancıların elinden “ mesajımı  veriyor  gibi.!

 

Tarihi  binanın  giriş  kapısında ise  metal kapı  tokmağı süslemesi geçmişten bugüne  ve geleceğe taşınan mirasımız. Eski ustaların sanatkarlığını bugün  arıyoruz doğrusu.

 3 yıldır fikri takip ederek, verdiğim  bu  uğraşın sonucunda  gönlü Aydın için çarpan Aydın Sevdalıları   kazandı.   Hatta bunun içinde sosyal paylaşım  medyasında “ Aydının Sevdalıları “ grubu da açıldı. Yerel yönetimlerin artık Aydın’lıların  sesine kulak vermeleri, ayrı bir sevinç ve kıvanç. Bunun sevincini sizler adına  işte böyle  yaşadım.
MİLLİ AYDIN BANKASINI BÖYLE KUCAKLADIM.

Milli Aydın Bankasının anlamlı ve özel tarihini yansıtan binasını  Aydın’a kazandıran “Topuklu Efe”  de  kucak dolusu  haklı  teşekküre layık..!

 İşte ,  Aydın kısır çekişmeler yerine  böyle el ele  verirse, başaramayacağı iş yoktur. Sevgili Belediye başkanı Çerçioğlu adeta bana ve projeye destek verenlere  sesleniyor.” “Sizlerle  birlikte başardık.”
İnşallah gerisi de gelecektir..!
Seçim zamanı dediği gibi, AYDIN ORTAK AKILLA  YÖNETİLECEKTİR.”

Aydın kendi adını taşıyan Milli Aydın Bankası Binasına kavuşalı tam üç  buçuk  yıl oldu.

Haydi Aydınlılar..!
Sandık içinde,  bodrum katta veya tavan arasında Aydın kokan tüm eski eşyalarınızı , ninemizin oyalı  başörtüsünü , dedemizin piştovunu , aile fotoğrafımızı, eski radyomuzu , mangalımızı, kilim ve  halımızı Aydın'a kazandıralım.

Kendi adınızla sergilenmesi ve sizden sonra da  bu eserlerin yaşaması  için Milli Aydın Bankasına , Bosnalı  konağına  bağışlayalım.

Aydın'ı    hep beraber yaşayalım yaşatalım..!

Aydın’ın bir değerini  fikri takip sonucunda Aydın’a ve Aydınlılara kazandırmanın haklı gururunu yaşıyorum.

Tarihi Kentler Birliğinin üyesi olan belediyemizin yüz akı bu bina Aydın da tarihi Eser ve yapılarımıza olan bilincin  oluşmasında  bir ilktir.

Gümrükönü hanı, Zincirli han ,Nasuhpaşa Külliyesi ve  hamamı ,Atike hanım sebili ve mahalle konakları  restoreleri ile Aydın gerçek anlamda tarihine sahip çıkmaya başlamıştır.

MEHMET ÖZÇAKIR

mehmetozcakir@hotmail.com

PK:110 EFELER – AYDIN

GSM : 0.532.3722627

06.09.2017
Bu yazı 206 defa okundu.

Diğer Yazıları