YAZARLAR

Süleyman Kasım Şener

BİZ

Semra Şener

ATAMA ÖZLEM

HAVVA ÇETİNTÜRK

KAPLUMBAĞA ve BEN

Asuman Dokuzlu

UTANIYORUZ ATAM!!!

Halil Kanargı

YÜREK DİLSİZ KALIR

Mesut Çelik

Vefakar Ülkem

Gönül Şahin Mezkit

15 Temmuz günü



Mesut Mezkit

1571 'DEN 2017'YE BAKMAK(2)

Esas iti­ba­riy­le bu, se­fa­ha­tın bir gös­ter­ge­si­dir. “..(L)üks ve se­fa­ha­tin dev­let ol­ma­ya giden youn önün­de­ki en­gel­ler­den” (Hal­dun,2004:191) ol­du­ğu ta­ri­hi bir ha­ki­kat;dün­ye­vi­leş­me­nin işa­re­ti­dir. Mad­dî­le­şen âlem­de ted­bir­siz­lik ,ile­ri­yi gör(e)meme,arî­fâ­ne ba­kı­şı ör­se­le­mek­te­dir. “Dev­let ol­ma­yı sağ­la­yan güç ve üs­tün­lük,ancak asa­bi­yet ve asa­bi­ye­te eşlik eden yi­ğit­lik ve kah­ra­man­lık ile olur.R03;Bu özel­lik­ler ise ge­nel­lik­le be­de­vî ha­yat­ta bulunur.R03;Onun için dev­le­tin (dev­le­ti ku­ran­la­rın) baş­lan­gı­cı bedeviliktir.Ancak dev­le­tin ku­ru­lu­şu­nu refah,bol­luk ve Me­di­ne­leş­me (şe­hir­leş­me) takip eder.Şe­hir­leş­me ise yeme, içme, giyim, kuşam,bi­na­la­ra inşa etme, ev­le­rin iç­le­ri­ni dö­şe­me ve bunun gibi diğer huss­la­rı en güzel ve lüks şe­kil­de kar­şı­la­ma ;bun­la­rın kar­şı­lan­ma­sı­nı sağ­la­ya­cak sa­nat­la­rın ve yol­la­rın bu­lu­nup icra edil­me­si­dir(...) Do­la­yı­sıy­la dev­let­te be­de­vi­lik dön­min­den sonra kent­leş­me dö­ne­mi­nin gel­me­si ka­çı­nıl­maz bir zo­run­lu­luk­tur”(Hal­dun,2004:244) Kent­leş­me­nin ne­ti­ce­sin­de refah ve bol­lu­ğa alı­şan;sa­vaş­ma­nın ra­hat­la­rı­nı bo­za­ca­ğı en­di­şe­si­ni ta­şı­yan yı­ğın­lar ha­li­ne gir­me­si ka­çı­nıl­maz­dır. Böyle olun­ca da için­de ya­şa­dık­la­rı dev­le­tin “…ömrü üç nes­lin öm­rü­nü geç­mez(120 yıl).Bir nesil ile,or­ta­la­ma ömür­lü bir in­sa­nın ömrü kas­te­di­lir ve bu,yük­se­liş ve ge­liş­me­si­nin nihai nok­ta­sı­na ulaş­tı­ğı kırk yıl­dır… Bu ra­da­ki kırk yıl­lık süre ile he­def­le­nen ,(zil­le­te ve kö­le­li­ğe alış­mış va­zi­yet­te) ya­şa­yan nes­lin yok olup,zil­le­te alış­ma­mış ve zil­le­ti ta­nı­ya­ma­yan yeni nes­lin ye­tiş­me­si­dir.Do­la­yı­sıy­la bu­ra­da­ki kırk yıl,bir nes­lin ömrü ola­rak kabul edil­miş­tir. Ki o,(or­ta­la­ma ömür­lü) bir in­sa­nın ömü­rü­dür.
Bir dev­le­tin ömü­rü­nün ge­nel­de üç nesli geç­me­di­ği­ni söy­le­le­mi­zin se­be­bi şudur.(dev­le­ti kuran) ilk nesil henüz be­de­vi­lik ah­la­kı­nı;be­de­vi­li­ğin sert­li­ği­ni,ha­şin­li­ği­ni,zor şart­la­ra ta­ham­mül etme gü­cü­nü,ce­sa­ret­li­ği­ni ve yi­ğit­li­ği­ni kay­bet­me­miş­ler­dir ve dev­let yö­ne­ti­mi­ne kat­lım­la­rı da devam et­mekt­dir. Bu yüz­den henüz asa­bi­yet­le­ri­ni ve güç­le­ri­ni mu­ha­fa­za eder­ler ve in­san­lar da on­la­ra boyun eğ­me­yi sür­dü­rür.
İkinci nesil ise,dev­let ol­ma­nın ge­tir­di­ği im­kan­lar­dan do­la­yı be­de­vi­lik­te şe­hir­li,zor şart­lar ve za­ru­ri ih­ti­yaç­la­rı kar­şı­la­ma de­re­ce­sin­den bol­luk ve lükse doğru de­ğiş­me baş­lar.Aynı şe­kil­de ,dev­let yö­ne­ti­mi de ka­tı­lım­cı­lık­tan uzak­la­şıpm tek ki­şi­nin elin­de ta­op­lan­ma­ya baş­lar. Böy­le­ce di­ğer­le­ri de dev­let için ça­lış­mak ve on daha da yü­celt­mek ko­nu­sun­da tem­bel­lik gös­te­rir­ler ve üstün ol­ma­nın izzet ve şe­re­fin­den boyun eğ­me­nin ze­lil­li­ği­ne doğru meylederler.Sonuçta asa­bi­yet­le­ri bir iktar za­yıf­lar ve on­lar­dan ba­zı­la­rı ze­lil­li­ğe ve borun eğ­me­ye alı­şır­lar.Ancak on­la­rın çoğu,bi­rin­ci nesli gör­dük­le­ri,on­la­rın dev­let­le­ri­ni yü­celt­mek ve ken­di­le­ri­ni sa­vun­mak için nasıl ça­lış­tık­la­rı­na doğ­ru­dan şahit ol­duk­la­rı için, bu özell­şik­le­rin­den –ba­zı­la­rı kay­bet­se de-ta­ma­men vaz­geç­mez­ler.Ak­si­ne,bi­rin­ci nes­lin özel­lik­le­ri­ne ye­ni­den dön­me­yi ümit eder­ler veya bu özel­lik­le­rin ken­di­le­rin­de ol­duk­la­rı­nı zan­ne­der­ler.
Üçün­cü nesil ise be­de­vi­lik özel­lik­le­ri­ni-san­ki daha önce hiç yok­muş gi­bi-ta­ma­men unu­tur­lar.Böy­le­ce ken­di­le­ri­ni üstün ve galip kılan ,şe­ref­li ve asa­bi­yet sa­hi­bi ol­ma­nın lez­ze­ti­ni kaybederler.R03;Bolluk ve lüks için­de ya­şa­ma­ya da­lar­lar ve ko­run­ma­ya muh­taç olan kadın ve­ço­cuk­lar gibi dev­le­tin gö­ze­ti­mi ve ko­run­ma­sı­na muh­taç hale ge­lir­ler. Ken­di­le­ri­ni ko­ru­yup mü­da­faa et­me­yi ve hak­la­rı­nı elde etmek için mü­ca­de­le­et­me­yi unuturlar.R03;Her ne kadar in­san­lar ara­sın­da gi­yim­le­ri,(silah) ku­şan­ma­la­rı,at­la­ra bin­me­le­ri ve bun­la­rı ma­ha­ret­le kul­lan­ma­la­rıy­la öne çı­kar­lar­sa da,bun­lar birer gö­rün­tü­den iba­ret olup,ço­ğun­luk­la ka­dın­lar­dan daha kor­kak­tır­lar. Sa­vaş­ma­la­rı ge­rek­ti­ğin­de bunun için ge­rek­li mu­ka­ve­met­le­ri gös­ter­mez­ler ve bu yüz­den hü­küm­dar da ,des­te­ği başka as­ker­ler ile sağ­la­ma­ya yö­ne­lir.Böyl­ce (or­du­da ve diğer dev­let gö­rev­li­le­rin­de­ki) azat­lı kö­le­le­rin ve dev­le­tin hi­ma­ye­sin­de ye­tiş­miş olan­lar sa­yı­sı artar.Onlar say­se­sin­de dev­let bir müd­det daha ayak­ta kalır.(Hal­dun,2004:241-242;)(Dik­kat bu­yu­rul­sun:Os­man­lı Dev­let Fel­se­fe­si, Türk­le­ri uç boy­lar­da tut­ma­sı,on­la­rın me­de­ni­leş­me­sin­den, se­fa­ha­ta dal­ma­sın­dan en­di­şe duy­ma­sı ve asli un­su­ru daima ta­yak­kuz ha­lin­de tutma gay­re­tin­de bu­lun­ma­sı;Os­man­lı Dev­le­ti'nin öm­rü­nü üç asır daha uzat­mak ga­ye­si ta­şı­ma­sın­dan ileri gel­miş ola­maz mı? Böy­le­ce,or­yan­ta­list zih­ni­ye­tin dile ge­tir­di­ği gibi 3.Murad dö­ne­min­den iti­ba­ren du­rak­la­ma dö­ne­mi id­di­ası şüp­he­li du­ru­ma düş­mek­te­dir. Or­yan­ta­list ta­hak­kü­me şerh dü­şül­me­li­dir. Me­se­le­ye bu açı­dan ba­kıl­ma­lı ve tarih fel­se­fe­si­ne böy­le­si du­rum­lar­da ih­ti­yaç var­dır.)
Kay­nak­ça:
Hal­dun, İbn-i,Mu­kad­di­me Terc.,Halil Ken­dir; Yeni Şafak Ya­yın­la­rı, İstan­bul , 2004
____,Os­man­lı Ta­ri­hi,C.,3,Çam­lı­ca Basım Yayın,İstan­bul,2008
Uzun­çar­şı­lı, İ.Hakkı,Büyük Os­man­lı Ta­ri­hi,3.Cilt ,Ata­türk-Kül­tür,Dil ve Tarih Yük­sek Ku­ru­mu Türk Tarih Ku­ru­mu ya­yın­la­rı,XIII.Dizi-Sa.16.cld

09/03/2017

09.03.2017
Bu yazı 476 defa okundu.

Diğer Yazıları